Dlaczego należy regulować japońskie dłuta?

Regulacja japońskiego dłuta w zależności od przeznaczenia.

Japońskie dłuta, zwane nomi, to narzędzia, które przed użyciem wymagają szeregu czynności regulacyjnych. W przypadku wszystkich nowych dłut należy przewidzieć drobne ostrzenie, a także regulację okucia (pierścienia). W Japonii to zawsze nabywca narzędzia musi dokończyć jego przygotowanie i dostosować je do własnych potrzeb – taka jest filozofia tego narzędzia...

Przede wszystkim należy przygotować rękojeść nomi. Można zacząć od usunięcia lakieru. W tym celu używa się rozpuszczalnika, takiego jak aceton lub żel do usuwania powłok malarskich. Gdy lakier zostanie dobrze rozpuszczony, czyścimy powierzchnię szmatką nasączoną acetonem. Zabieg ten jest zalecany, ponieważ w dotyku drewno jest znacznie przyjemniejsze niż lakier.

W Japonii nie ma sztywnych zasad dotyczących kształtu narzędzi, więc można dowolnie modyfikować rękojeść nomi zgodnie ze swoimi potrzebami (szerokość, długość). Japończycy najczęściej zwężają rękojeści produkowane seryjnie, które bywają nieco zbyt masywne.

Japońskie dłuto: regulacja okucia / Katsura-otochi.

Kluczowe jest prawidłowe ustawienie okucia, czyli katsura w języku japońskim. Jest to gruby pierścień na górze rękojeści. W przypadku japońskich dłut (nomi) to okucie jest masywne i pełni bardzo ważną rolę. Służy ono jednocześnie do zapobiegania pękaniu drewna oraz do centrowania uderzeń. W zależności od wykonania może być chromowane, oksydowane lub kute. Posiada jednak zawsze specyficzny kształt wnętrza. Pierścień jest węższy z jednej strony niż z drugiej – to właśnie przez tę stronę musi wystawać rękojeść.

Najpierw należy oczyścić wnętrze okucia pilnikiem i materiałem ściernym, aby usunąć wszelkie niedoskonałości, które mogłyby utrudnić osadzenie rękojeści. Następnie należy ścisnąć górną część rękojeści / tsuka, zamiast ją zeskrobywać, aby zmniejszyć jej średnicę. Należy najpierw dokonać kompresji młotkiem na kowadle lub kawałku twardego drewna, tak aby okucie pozwoliło na wysunięcie się 2 mm rękojeści. Aby to osiągnąć, należy mocno nabić okucie, aby ścisnęło drewno.

Na koniec wystarczy lekko zwilżyć końcówkę drewnianej rękojeści i uderzać w nią koncentrycznie młotkiem (używając jego krawędzi), tak aby wypchnąć drewno wokół okucia. Celem tej operacji jest utworzenie małej kopułki, która pomoże centrować uderzenia młotka.

Regularna regulacja japońskiego dłuta.

Czynność tę należy powtarzać za każdym razem, gdy mała kopułka ulegnie zniszczeniu. Dzieje się to najczęściej w przypadku dłut często używanych do uderzania, takich jak damekiri, tataki nomi, mokumachi nomi, hiramachi nomi czy anaya nomi.