Anatomia japońskiego strugacza: Hira kanna

Drewniany korpus: dai

Japońskie strugi, zwane Kanna lub Hira kanna w przypadku strugów wykończeniowych, to narzędzia o prostej konstrukcji. Składają się z drewnianego korpusu, zwanego dai, wykonanego z japońskiego dębu białego lub czerwonego, rzadziej z drewna egzotycznego, oraz ostrza osadzonego w tylnej części korpusu. Kanny mogą być wyposażone w pojedyncze ostrze, co najczęściej spotyka się w małych strugach. Jednak zazwyczaj posiadają one przeciwostrze (dociskacz), co ułatwia uzyskanie dobrych rezultatów przy pracy z trudnym drewnem lub drewnem o krętych włóknach. Producent korpusów, czyli dai, nazywany jest "Daya". Rzemieślnik ten zajmuje się wyłącznie wytwarzaniem korpusów. W historii było wielu wybitnych rzemieślników Daya, którzy wnieśli duży wkład w rozwój japońskich strugów. Dotyczy to szczególnie strugów specjalistycznych, zwanych Kusemono Daiya. Aigami Choukichi jest jednym z tych, którzy w największym stopniu zmodernizowali te kanny, jak np. kirimen kanna (strug do fazowania). Obecnie w Japonii wciąż działa kilku rzemieślników Daya: Kinshirou, Inomoto, Koyohisa. Najsłynniejszym z nich jest "Koyoshiya", który produkuje większość korpusów dla renomowanych kowali.

Ostrze / kana mi:

Ostrza japońskich strugów są zawsze laminowane. Składają się z dwóch rodzajów stali: stali nośnej "Jigane" oraz stali tnącej "Hagane". Stal nośna służy do podtrzymywania i wzmacniania ostrza tnącego, które jest bardzo kruche. Miękka stal Jigane jest plastyczna i pozwala na zastosowanie techniki "Uradashi". Technika ta polega na uderzaniu w miękką stal na wysokości fazy, aby lekko wygiąć stal twardą. Pozwala to na precyzyjne wyrównanie krawędzi tnącej ostrza i oszczędność twardej stali Hagane. Do tego celu używa się młotka i kowadła; ostrze kładzie się fazą do góry, a jego płaską stronę na kowadle. Uwaga: nigdy nie należy uderzać w Hagane, ponieważ automatycznie pęknie; należy celować w górną część fazy, a dla bardziej precyzyjnych ustawień – w środek fazy. Do tematu uradashi wrócę w artykule na blogu poświęconym wyłącznie tej technice.

Geometria japońskich ostrzy strugów jest bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Po pierwsze, boki ostrza nie są równoległe, lecz lekko ukośne. Ma to na celu zablokowanie ostrza w rowkach korpusu. Występuje także urasuki, czyli wgłębienie na płaskiej stronie ostrza. Pozwala to zaoszczędzić czas podczas ostrzenia. Profil ostrza posiada również krzywiznę (łuk), dzięki czemu ostrzy się tylko pierwszy centymetr płaszczyzny ostrza. Dzięki tej krzywiźnie chroniona jest reszta powierzchni płaskiej.

Przeciwostrze:

Przeciwostrze, zwane Osae kane, to stosunkowo nowe rozwiązanie. Pierwotnie kanny nie posiadały przeciwostrza – zostało ono wprowadzone przez Anglików pod koniec XIX wieku. Przeciwostrze jest bardzo przydatne przy obróbce twardego drewna (typowo europejskiego dębu) oraz trudnego drewna o krętych słojach. Przed użyciem wymaga ono odpowiedniej regulacji. Jego powierzchnia musi być idealnie płaska, aby nie pozostawiać żadnej szczeliny między nim a ostrzem głównym. Jeśli występuje luz w styku między ostrzem a przeciwostrzem na wysokości tzw. uszu ("mimi"), należy je lekko podgiąć za pomocą młotka i kowadła. Przeciwostrze musi być dobrze naostrzone (minimum ziarnistość 3000), a na koniec warto wykonać mikrofazę (ostrze pod kątem 75°) na najdrobniejszej kamieniu. Pozwala to uzyskać bardziej wytrzymałą krawędź, która zniesie większy nacisk i umożliwi lepsze odprowadzanie wiórów.

Regulacja otworu (światła):

Istnieją dwa typy otworu: podstawowy, bardzo otwarty za fazą ostrza, oraz bardziej wyrafinowany, posiadający tzw. Tsutsumi. Tsutsumi to mała "osłona" pozostawiona podczas kształtowania korpusu (Daï). Pozwala ona na uzyskanie estetycznie bardzo zamkniętego otworu. Warto wiedzieć, że Tsutsumi nie ma wpływu na jakość odprowadzania wiórów, ponieważ ta część znajduje się za właściwym otworem, czyli szczeliną między korpusem a krawędzią tnącą.